Apologetiek, Geloofsverdediging en Waarheid (2)

Waarheid en absolute waarheid

Het Christendom is gebaseerd op feiten en bewijzen, en haar aanspraken eisen niets minder dan de Waarheid. Door de hele Bijbel heen zien we dat het woord van God er aanspraak op maakt waar te zijn, zoals Jezus zelf zei in Johannes 14:6: “‘Ik ben de weg, de waarheid en het leven,’ antwoordde Jezus, ‘Ik ben de enige weg tot de Vader.’” 

Jezus was gearresteerd door de Joden en veroordeeld door de Romeinen. Ondervraagd bij  Pilatus, de gouverneur; “was Jezus antwoord. ‘Inderdaad, Ik ben een koning. Ik ben geboren en in de wereld gekomen om de waarheid bekend te maken. Ieder die de waarheid liefheeft, luistert naar wat Ik zeg’”  (Johannes 18:37).

Let speciaal op Pilatus’ antwoord als hij op een ironische manier aan Hem vraagt: “‘Waarheid?’ Vroeg Pilatus. ‘Wat is waarheid?’”  (Johannes 18:38).

Vandaag de dag is waarheid een heel erg gevoelig onderwerp. Velen zeggen dat waarheid  hetgene is wat je zelf verklaart dat het is en dat er geen absolute waarheid bestaat. Elk argument voor absolute waarheid word gekenmerkt als een politieke blunder, een zelf belastend kenmerk, of een religieuze onverdraagzaamheid. Echter, absolute waarheid bestaat, logisch bewezen door de verklaring: “Er bestaat een absolute waarheid.” Stel je voor dat we verklaren dat dit niet waar is, dat zou betekenen dat er niet zoiets als absolute waarheid bestaat. Doordat we dat beweren, maken we ook aanspraak op het feit dat de zin “Er is geen absolute waarheid” absoluut waar is. Deze verklaring spreekt zichzelf tegen en daarom is hetgene wat word ontkent waar: “Er bestaat een absolute waarheid”.

Hetzelfde concept kunnen we voor de Christelijke overtuigingen gebruiken. Objectief bewijs dat het Christendom is gebaseerd op ware en geldige feiten, impliceert dat andere religies en/of geloven niet tegelijkertijd ook waar kunnen zijn. Onze moderne maatschappij noemt dat onverdraagzaamheid, maar het is het logische gevolg van absolute waarheid.

De discussie over waarheid en absolute waarheid heeft menig boek gevuld en heeft ook lange argumenten gevoed. Voor het doel waarvoor we het hier gebruiken is het belangrijk dat we ons realiseren dat waarheid, en zelfs absolute waarheid bestaan, en het is daarom noodzakelijk om sommige kenmerken van waarheid te herkennen die niet altijd goed door onze maatschappij worden geaccepteerd:

Waarheid is onverdraagzaam: Dat is een noodzakelijke gevolgtrekking. Twee en twee samen geeft een totaal van vier, en het antwoord kan niet drie of vijf zijn. Vandaar dat het correcte antwoord alleen maar vier kan zijn en dat is een absolute waarheid. Het geeft geen opening voor diverse “mogelijkheden” en ook kan het niet worden veranderd zodat het onze ‘staatkundige samenleving’ beter zal bevallen. Dit is ook van toepassing op het Christendom. Als de aanspraken van het Christendom waar zijn, dan kunnen tegenstrijdige aanspraken alleen maar onwaar zijn. Dientengevolge is het logisch gezien onmogelijk om uit te gaan van de mogelijkheid die veel mensen overwegen dat “alle godsdiensten hetzelfde zijn en het niet uitmaakt in welke je geloven wil”. Elke godsdienst maakt aanspraken die in tegenstrijd zijn met die van de andere godsdiensten, en dat kan niet allemaal waar zijn.

Waarheid hoeft niet noodzakelijkerwijs prettig gevonden te worden of populair te zijn om waar te zijn: Veel mensen wijzen God en het Christendom af omdat:

1. Zij een God die kwaad en lijden toestaat niet aantrekkelijk vinden.
2. Zij God zijn geboden niet prettig vinden.
3. Zij een God die opdracht gaf om kinderen te vermoorden en zelfs opdracht gaf om hele naties te vernietigen niet aantrekkelijk vinden.
4. Zij een God die alleen degenen die geloven in het offer dat Christus heeft gemaakt voor onze zonde, maar naar de Hemel laat gaan, niet aantrekkelijk vinden.
5. Zij denken dat de kerken vol zitten met huichelaars.
6. En ga zo maar door….

Het niet aantrekkelijk vinden van de waarheid maakt het niet minder waar! Ik mag misschien de hoogte van de maximum snelheid op de snelwegen niet prettig vinden of het niet leuk vinden dat ik belasting moet betalen, maar dat wil niet zeggen dat dit geen regels zijn en dus zal ik ze daarom zal moeten gehoorzamen. Als ik besluit om me hier niet aan te houden wil dat niet zeggen dat deze regels dan niet meer gelden; Als ik de snelheid overtreed krijg ik een bekeuring, en als ik mijn belasting niet betaal zal ik daarvan zelf de gevolgen moeten dragen.

Waarheid hoeft niet de mening van de meerderheid te zijn: Waarheid heeft geen  overeenstemming van de meerderheid nodig. Bijvoorbeeld, gedurende een hele lange tijd dachten de meeste mensen dat de aarde plat was, maar al heel lang geleden hebben we ontdekt dat dit niet zo is. Vijftig jaar geleden beweerde de wetenschappelijke gemeenschap, als een “feit”, dat de mens al meer dan 1 miljoen jaren bestond. Vandaag aan de dag is de wetenschappelijke mening verschoven naar minder dan 100.000 jaar en velen geloven zelfs dat de mensheid minder dan 50.000 jaar bestaat[2]. De mening van de meerderheid is veranderd, maar niet de waarheid zelf. Als we zoeken naar de waarheid  moeten dus voorzichtig zijn dat onze conclusie wordt ondersteund door steekhoudende en ware feiten en dat is niet wat de meerderheid zou willen dat het is.

De beroemde schrijver G.K. Chesterton vatte onze neiging om de waarheid niet prettig te vinden als volgt samen:[3]

“Waarheid, uiteraard, moet noodzakelijkerwijs vreemder zijn dan fantasie, want we hebben fantasie verzonnen omdat dat ons beter past”.

Uiteindelijk zijn er maar drie redenen waarom mensen waarheid niet willen accepteren en/of willen volgen:

Onwetendheid: Ze weten gewoon de waarheid niet omdat ze nooit in de gelegenheid zijn geweest om het te horen (zoals mensen die in ver afgelegen plaatsen wonen en waar het evangelie nog niet is gebracht), of ze zijn verkeerd geïnformeerd (zoals de Moslims, want ze worden onderwezen in een leer die hun van eerlijk onderzoek en verificatie zal weerhouden).

Opstandigheid: Ze hebben de waarheid gehoord en hebben besloten om het niet te accepteren. Veel mensen in onze hedendaagse maatschappij vinden de manier waarop ze nu leven gewoon goed zoals het is en willen, om egoïstische redenen, hun gedrag niet veranderen.

Onverschilligheid: Het kan ze eigenlijk niet veel schelen. Het interesseert ze gewoon niet. Ze zijn onverschillig. Ik denk dat in de tijd waarin we leven dit de grootste (en snelst groeiende) groep van niet-gelovigen zijn, omdat mensen zich meer en meer gaan bezighouden met zichzelf. Ze worden zo afgeleid door de dagelijkse dingen van het leven, dat het niet in hun opkomt om er zelfs maar over na te denken. Zulke dingen worden op hun radarscherm niet opgepakt.

De agnostische – bekeerd tot – Christelijke geloofsverdediger en geschiedkundige C.S. Lewis heeft de huidige neiging tot onverschilligheid samengevat in de volgende uitspraak:[4]

“De veiligste weg naar de hel is degene die geleidelijk gaat – zacht glooiend, zacht onder de voeten, zonder onvoorziene bochten, zonder mijlpalen, zonder wegwijzer.”

Van degene die de waarheid wil vinden wordt objectiviteit, eerlijkheid en een open geest gevraagd. Alleen als iemand gewillig is om alle feiten en bewijzen, zonder vooringenomenheid, in overweging te nemen zal men de waarheid vinden. Dit klinkt simpel en voor de hand liggend, maar het is altijd veel moeilijker om dit werkelijk in de praktijk toe te passen.

Twee belangrijke argumenten tegen het Christendom

Niet-gelovigen presenteren talrijke bedenkingen tegen het Christendom. Uit deze, zijn twee argumenten waarschijnlijk het meest populair en lijken het meest overtuigend:

Ø      Het probleem van het kwaad: Hoe kan een goede, almachtige God toestaan dat kwaad bestaat? Er is geen makkelijk antwoord op deze vraag. En eigenlijk is het niet eens belangrijk. God heeft onze goedkeuring of onze toestemming niet nodig voor een wereld die Hij zelf heeft geschapen. Goede uiteenzettingen kunnen worden gevonden als we begrijpen dat:

1.      Kwaad komt van de mens en niet van God. Doorgaans is kwaad het resultaat van verkeerde keuzes door de mens.

2.      Kwaad is niet door God geschapen, maar het kan worden overwogen als het niet aanwezig zijn van het goede, zoals dat het donker is bij het niet aanwezig zijn van het licht.

3.      Zonder kwaad zou onze wereld zinloos en saai zijn. Kwaad staat ons toe te begrijpen wat ‘goed’ is en staat ons toe tussen beiden te kiezen.

Ø      De wetenschap heeft de plaats van godsdienst ingenomen: De wetenschap heeft veel uitgelegd over wat ooit als bovennatuurlijk werd beschouwd en dat schijnt heel vaak niet in overeenstemming te zijn met wat er in de Bijbel staat geschreven. Ja, we beschikken nu over meer kennis dan ooit tevoren, maar de feiten uit de moderne wetenschappen spreken het bestaan van God of de inspiratie van de Bijbel niet tegen.  De wetenschap geeft ons in feite steeds meer inzage over het onvoorstelbare ontwerp en de verbazingwekkende details van zowel het heelal, als de levende organismen, welke allemaal wijzen naar het werk van een Schepper die meer superieur en meer veelvermogend is dan eerder werd aangenomen. In de volgende hoofdstukken zullen we hier vele voorbeelden van zien.  

De grote vragen van het leven

Voor zover als ik weet, vecht elk mens op een gegeven ogenblik in zijn leven met een van de variaties uit deze vier fundamentele vragen:

1. Wie ben ik?
2. Waar kom ik vandaan?
3. Waar ga ik naar toe?
4. Aan wie leg ik verantwoording af?

Gedurende de hele geschiedenis van de mensheid hebben wij geprobeerd om antwoorden op deze vragen te vinden. Wetenschap en filosofie zwijgen over deze vragen. Slechts ons geloof, samen met haar verbonden wereldbeschouwing, is in staat om het doel te laten zien en kan daarop veelbetekenende antwoorden geven.

In vroegere tijden verbonden de meer primitieve beschavingen het bovennatuurlijke met verschijnselen zoals de zon, de maan en de sterren. De wereldgeloven van vandaag zijn gecentreerd rondom drie verschillende denkbeelden over God:[5]

Ø      De oosterse religies (Hindoeïsme, Boeddhisme) geloven dat God is in alles dat ze om zich heen hebben – dit is Pantheïsme (“pan” betekent alles) – en ze zoeken het antwoord op de bovenstaande vragen in elk individueel.

Ø      Judaïsme, het Christendom en Islam erkennen het bestaan van 1 God – in het algemeen Monotheïsme genoemd.

Ø      Het Atheïsme gelooft dat de wereld en de mensheid het resultaat is van een combinatie van willekeurige processen, kansen en heel veel tijd, en wijst daarom het bestaan van een goddelijk kracht/Schepper helemaal af.

Dit leidt tot het volgende (simpele) overzicht van mogelijke antwoorden op de grote ‘vragen’ over het leven.

Table 1- 1 : De Verschillende Wereldbeschouwingen                       

Het zal duidelijk zijn dat deze antwoorden heel veel kunnen variëren omdat ze afhankelijk zijn van de visie die men van God heeft. Daarom is het logisch om ons onderzoek naar de waarheid te beginnen met een diepgaande onderzoek naar het bestaan van God. In de volgende hoofdstukken zal dit het onderwerp van onze eerste discussie zijn.