3. De teksten van het Nieuwe Testament (1)

In tegenstelling tot het Oude Testament, wat gedurende vele generaties is samengesteld en wat de geschiedenis van duizenden jaren omvat, beslaat het Nieuwe Testament minder dan een eeuw en werd gedurende een generatie geschreven.

Bewijsstukken voor de betrouwbaarheid van de teksten van het Nieuwe Testament zijn heel verschillend en veel uitgebreider dan die van het Oude Testament. Ze komen van twee bronnen: Griekse documenten en vertalingen en de getuigenissen van de leiders en schrijvers van de vroege Christelijke beweging. 

Het Nieuwe Testament is verreweg het meest betrouwbare oudheidkundige geschrift dat we vandaag de dag kennen. Een ongelooflijke 25.000 oudheidkundige documenten[2] bevatten het complete of een gedeelte van het Nieuwe Testament.

Er zijn alleen al 5.366 Griekse, met de hand gekopieerde documenten vanaf de tweede tot aan de vijftiende eeuw in gedeeltelijke of complete geschriften bewaard gebleven. Een aantal Nieuwe Testament fragmenten dateren van de tweede eeuw, dicht bij de oorspronkelijke gebeurtenissen. Op zijn minst 362 Nieuwe Testament manuscripten en 245 lectionariums (een lectionarium is een boek met bijbelpassages om gedurende openbare kerkdiensten uit voor te lezen) dateren van de tweede tot en met de tiende eeuw. Deze vroege manuscripten zijn waardevol in het vaststellen van de originele tekst van het Nieuwe Testament. De overige manuscripten dateren van de negende tot en met de vijftiende eeuw.[3]

Wanneer we aan deze Griekse handschriften de meer dan 10.000 Latijnse Vulgaat manuscripten en op zijn minst 9.300 vroegere vertalingen toevoegen, komen we heel dicht bij het eerder genoemde getal van 25.000.

Ter vergelijking, de manuscripten van de meeste andere boeken uit de oudheid dateren, in tegenstelling tot de teksten van het Nieuwe Testament, van ongeveer een duizend jaar na hun originele compositie. Ter illustratie: Homerus’s Ilias staat na het Nieuwe Testament op de “tweede plaats” met meer dan 643 kopieën. De eerste kopie van Plato’s werk is ongeveer 1200 jaar nadat hij het originele werk had samengesteld gedateerd. De oudste kopie van de Ilias dateert ongeveer 500 jaar na het originele werk. Dit is een dramatisch contrast met de oudste papyrus teksten van het Nieuwe Testament, waarvan een gedeelte van hoofdstuk 18 uit het evangelie van Johannes zelfs dicht bij het jaar 125 AD is gedateerd.

De belangrijkheid van deze onafzienbare hoeveelheid bewaard gebleven manuscripten kan niet genoeg worden benadrukt. Deze overdadigheid aan geschriften maakt het met een bijna complete nauwkeurigheid mogelijk om het Nieuwe Testament in zijn geheel te reconstrueren.[4]

Overzicht van de Nieuwe Testament geschriften

Een overzicht van de meest belangrijke Nieuw Testament manuscripten is als volgt:[5]

125 AD – Oudste fragment (P₅₂): Een fragment van een papyrus codex met een teskt uit het Johannes Evangelie [18-31-33 en 37] is waarschijnlijk de oudste Bijbeltekst die bewaard is gebleven. Het heeft een grootte van ongeveer 6 cm x 9 cm. Dit zogenaamde Rylands Papyrus (soms ook het Johannes fragment genoemd) werd gedateerd op de eerste helft van de tweede eeuw in de periode 117-138 AD. Dit kleine stukje papyrus, wat in Egypte werd gevonden, heeft de critici ertoe gedwongen hun eerdere beweringen dat dit evangelie niet door Johannes zelf geschreven was te herzien en dit evangelie in de eerste eeuw te plaatsen.

250 AD – Chester Beatty Papyri (P₄₅, P₄₆, P₄₇): Deze collectie van drie codices bevatten een groot gedeelte van het Nieuwe Testament. P₄₅ bestaat uit fragmenten van 30 bladen uit een papyrus codex: twee uit het Evangelie van Matthëus, twee uit Johannes, zes uit Markus, zeven uit Lucas en dertien uit het boek van Handelingen. P₄₆ bevat 86, licht beschadigde bladeren ( 27,5 cm . bij 15 cm .), afkomstig van een origineel dat 104 pagina’s met de epistels van Paulus bevatte, waaronder de boeken Romeinen, Hebreeën, 1 Korinthiërs, 2 Korinthiërs, Efeziërs, Galaten, Filippenzen, Kolossenzen, 1 Tessalonicenzen en 2 Tessalonicenzen. P₄₇ bestaat uit 10 licht beschadigde bladeren van het boek van Openbaringen.

Tweede-tot-derde eeuw AD – Bodmer Papyri (P₆₆, P₇₂, P₇₅): P₆₆ dateert uit ongeveer 200 AD of eerder en het bevat 104 bladeren van Johannes. P₇₂ is zover we weten de eerste kopie van Judas, 1 Petrus en 2 Petrus. Het dateert van de derde eeuw en bevat ook diverse apocriefe boeken. P₇₅ is een codex van 102 pagina’s (oorspronkelijk 144). Dit bevat een groot gedeelte van de boeken van Lucas en Johannes en dateert van de periode 175-225 AD. Voor zover bekend is dit het oudste manuscript van het Evangelie van Lucas.

Van de 88 nog bestaande papyri van gedeelten van het Nieuwe Testament zijn hierboven genoemden de meest belangrijke. Deze papyri zijn van omschatbare waarde, omdat ze terugdateren tot de drempel van de tweede eeuw – binnen de generatie van de originele, oorspronkelijke teksten – en omdat ze een groot deel van het Nieuwe Testament bevatten. Allen zijn voorhanden (dat wil zeggen beschikbaar als een nog bestaand document) binnen de eerste 200 jaar nadat het Nieuwe Testament zelf was geschreven.

325-350 AD – Codex Vaticanus (B): De Codex Vaticanus is waarschijnlijk de oudste codex die geschreven is op perkament of velijn (ca. 325-350 AD). Dit manuscript van de complete Bijbel was waarschijnlijk in het middel van de vierde eeuw geschreven; het was echter niet aan bijbelgeleerden bekend totdat het in 1475 in de Vaticaanse bibliotheek werd gecatalogiseerd. Het bevat het overgrote deel van de LXX versie van het Oude Testament en het merendeel van het Nieuwe Testament in de Griekse taal. De boeken van Timothëus tot en met Filemon, Hebreeën 9:14 tot en met het boek Openbaring en de algemene epistels zijn de enige die ontbreken.

340 AD – Codex Sinaiticus (א): Dit uit de vierde eeuw daterende Griekse geschrift wordt over het algemeen gezien als het meest belangrijke bewijsstuk voor de tekst van het Nieuwe Testament vanwege haar oudheid, haar nauwgezetheid en het gebrek aan omissies. Het bevat iets meer dan de helft van het Oude Testament (LXX), en alles van het Nieuwe Testament met uitzondering van de passages van Markus 16:9-20 en Johannes 7:53-8:11.[6]

Het is mogelijk om alleen al van vijf van de vroegere papyri (P₄₅, P₄₆, P₄₇, P₆₆, P₇₅) de complete boeken van Lucas, Johannes, Romeinen, 1 en 2 Korinthiërs, Galaten, Efeziërs, Filippenzen, Kolossenzen, 1 en 2 Tessalonicenzen, Hebreeën, een gedeelte van Matthëus, Markus, Handelingen en Openbaring samen te stellen. Alleen de “pastorale epistels” (Titus, 1 en 2 Timothëus), de algemene epistels (Jakobus, 1 en 2 Petrus en 1, 2 en 3 Johannes) en Filemon waren niet inbegrepen.

De hoeveelheid manuscript bewijzen voor de boeken van het Nieuwe Testament (zie tabel 11-1) zorgt ervoor dat het Nieuwe Testament verreweg het meest betrouwbare van alle bestaande oudheidkundige boeken is.

Tabel 11- 1 : Het Nieuwe Testament vergeleken met andere antieke werken

Integriteit van de Bijbelteksten

De teksten van het Nieuwe Testament geschriften zijn niet zo nauwkeurig gekopieerd en onderhouden als die van het Oude Testament. Dat lijkt vreemd, maar de teksten van het Oude Testament (speciaal de oudste boeken in de Thora) zijn waarschijnlijk de teksten die het meest accuraat zijn in vergelijking met het origineel. Dat komt omdat deze vanaf het begin werden erkend als het gewijde, Heilige Woord en als resultaat daarvan werden ze door de priesters en schriftgeleerden heel zorgvuldig behandeld en beschermd. De Nieuwe Testament teksten daarentegen werden door de eerste Christenen gekopieerd. Niet alle tekst werd meteen als Heilige Schrift erkend en ook waren de eerste Christenen geen welopgeleide schriftgeleerden. Deze eerste Christenen deden niet de uitgebreide foutcontroles zoals de Masoreten en andere Joodse schriftgeleerden dit deden en waren onder grote tijdsdruk om de teksten te reproduceren en uit te delen onder het snel groeiende aantal gretige volgelingen van Christus.

Fouten in het kopiëren, fouten in de vertalingen en een enkel verandering en/of toevoeging heeft geleid tot het bestaan van verschillende tekstuele varianten  tussen de nog bestaande manuscripten.

Norman Geisler[9] schrijft over de wijdverspreide misverstanden onder critici over “fouten” in de Bijbelse geschriften. Door sommige critici wordt beweert dat er wel zo’n 200.000 tekstuele varianten bestaan. Ten eerste zijn dit geen “fouten”, maar slechts variaties waarvan de overgrote meerderheid slechts taalkundig zijn. Ten tweede zijn deze tekstuele varianten verspreid over meer dan 5300 documenten, zodat een variërende spelling van slechts 1 letter in 1 woord in 1 vers in 2000 geschriften al als 2000 “fouten” wordt geteld. Bijbelwetenschappers Westcott en Hort schatten dat slechts 1 op de 60 van deze variaties van enige betekenis is. Dit betekent dat de teksten voor 98.33% zuiver zijn. Philip Schaff calculeerde dat, van de 150.000 variaties die in zijn tijd bekend waren, er slechts 400 de bedoeling van een passage veranderde, slechts 50 van echte betekenis waren, en dat zelfs niet een een effect had op “een artikel van geloof of op een voorgeschreven plicht die niet overduidelijk al te begrijpen was uit andere niet twijfelachtige passages, of uit de hele strekking van de Heilige Schrift.” [10]

De accuratesse van de meeste andere boeken uit de oudheid is niet zo gedegen onderbouwd. De Nieuwe Testament geleerde Bruce Metzger schatte dat de Mahabhurata van het Hinduïsme met slechts 90% accuraatheid en de Ilias van Homerus met 95% zijn gekopieerd. In vergelijking daarmee schatte hij de accuraatheid van het Nieuwe Testament op 99.5%.[11]

Het is een veilige conclusie om te stellen dat minder dan een procent van de Nieuwe Testament teksten zoals we die vandaag kennen onder vakkundig dispuut is. Geen enkele doctrine in de Bijbel is afhankelijk van enige gedisputeerde tekst.[12]

In de woorden van Dockery, Mathews en Sloan:  “Voor het overgrote gedeelte van de Bijbelse tekst is een eensluidende lezing overgedragen.  Na het elimineren van kopieerfouten en opzettelijke veranderingen blijft slechts een heel klein percentage tekst over, waarover enige vragen bestaan.” [13] Ze kwamen tot de conclusie dat: “Het moet worden gezegd dat de hoeveelheid tijd tussen de originele compositie en het oudste nog bestaande manuscript voor het Nieuwe Testament veel minder is dan voor welk ander werk in de Griekse literatuur…en alhoewel er zeker verschillen in de vele manuscripten van het Nieuw Testament zijn, is er niet een fundamentele doctrine waar het Christelijke geloof op rust in deze betwistte tekstuele varianten.”[14]

En tenslotte volgt hieronder de conclusie van de welbekende bijbelgeleerde F.F. Bruce:[15]

“De tekstuele variaties waarover onder tekstuele critici van het Nieuwe Testament enige twijfel blijft, hebben geen effect op fundamentele vragen over historische feiten, op het Christelijke geloof of de uitoefening daarvan.”

Lees meer over: (2) Bewijsstuk #8: Brieven van de vroege kerk