4. Auteurschap en datering van het Nieuwe Testament (1)

Wie schreef het Nieuwe Testament?

Het Nieuwe Testament heeft 27 individuele boeken waarvan de meerderheid (21) bestaat uit een verzameling brieven die geschreven zijn aan een bepaalde persoon, een bepaalde kerk of aan de gelovige gemeenschap in het algemeen. De meeste van deze epistels zijn geschreven in een stijl, welke in die tijd gebruikelijk was, waarbij de naam van de schrijver aan het begin van de brief staat (uitzonderingen hierop zijn de boeken van Hebreeën en 1, 2 en 3 Johannes).  Daarnaast maakt het boek van Openbaring diverse expliciete aanspraken op het auteurschap van de apostel Johannes. De meeste epistels en het boek van Openbaring zijn daarom duidelijk over de identiteit van de schrijver. We hoeven alleen maar te verifiëren of de naam inderdaad verwijst naar de persoon die wij denken dat bedoeld wordt (de afwezigheid van achternamen maakt dit wat moeilijker) en we moeten er zeker van zijn dat deze epistel echt is en geen vervalsing.

De evangeliën en het boek van Handelingen vermelden geen naam van een schrijver. Gelukkig zijn er de tradities van de vroege kerk, alsmede een aantal indicaties in de documenten zelf, die ons aanwijzigen en aanknopingspunten over de identiteit van de schrijver geven.

Auteurschap en datum zijn nauw met elkaar verbonden. Zoals we eerder hebben kunnen lezen waren de belangrijkste criteria voor de canonvorming van de boeken van het Nieuwe Testament het auteurschap van een persoonlijke discipel/apostel van Jezus of van iemand die nauw bij Hem betrokken was geweest. De datum voor het boek moet uiteraard binnen het leven van de voorgestelde auteur liggen. En daarom zullen we ze tezamen onderzoeken.

In tegenstelling tot het Oude Testament zijn alle boeken van het Nieuwe Testament in de tijdsduur van een generatie geschreven. Waarschijnlijk kenden alle schrijvers elkaar. Sommigen kenden elkaar erg goed (zoals Petrus en Johannes), sommigen alleen op afstand (zoals Paulus en Jacobus, terwijl anderen elkaar misschien nooit in persoon hadden ontmoet, maar toch heeft een ieder van alle anderen afgeweten.

Logisch gezien kunnen de boeken in de volgende groepen worden verdeeld:

·         De synoptische evangeliën en Handelingen: Beschrijvingen van de geboorte, het leven, de evangeliebediening, het overlijden, en de opstanding van Jezus zoals isweergegeven in de evangeliën door Matthëus, Marcus en Lucas, alsmede de geschiedenis van de apostolische kerk en Paulus zijn evangelisatiereizen.

·         Het Evangelie van Johannes: Het onderwijs, de evangeliebediening, dood en opstanding van Jezus vastgelegd door de apostel Johannes.

·         De brieven van Paulus: Een collectie van 13 onderwijzende brieven geschreven door de apostel Paulus aan zeven kerken die hij had gestart en aan sommige van zijn meest intieme discipels.

·         De andere epistels en het boek van Openbaringen: Acht andere (onderwijzende) brieven geschreven aan diverse kerken en Christenen door de apostelen Petrus en Johannes en door Jacobus en Judas, beiden (half)broers van Jezus. Het boek van Openbaring is gericht aan kerken die intense achtervolging zullen ondergaan.

Vanuit een bewijsperspectief zijn de evangeliën, het boek van Handelingen en de brieven van Paulus de meest belangrijke teksten en daarom zullen we onze discussie tot deze boeken limiteren. 

Wie schreef de evangeliën?

De evangeliën (Matthëus, Marcus, Lucas en Johannes) worden door vele personen gezien als de heiligste Christelijke geschriften. Zij proclameren door middel van dramatische verhalen, vastgelegde preken, uitspraken en theologische uiteenzettingen het verhaal van Jezus en de betekenis van Zijn leven, kruisiging en opstanding. De evangeliën worden grotendeels als het gezaghebbende verslag van Jezus’ woorden en daden gezien. Het zijn de recollecties van de oorspronkelijke discipelen (zoals Matthëus en Johannes) of van nauw betrokkenen bij de apostelen (zoals Marcus en Lucas).

Maar wie schreef het evangelie van Matthëus? Het meest voor de hand liggende antwoord is Matthëus, maar niet iedereen is het daarmee eens. Vele bijbelgeleerden zijn van mening dat er geen overtuigend bewijs is dat zelfs maar een van de evangeliën inderdaad is geschreven door degene naar wie het is vernoemd. In een poging om de geloofwaardigheid van de teksten te verhogen werd de naam misschien later, door een onbekend persoon,  met het evangelie verboden.  Dit is de mening van bijbelcritici die de, in de evangeliën, vermelde wonderen afwijzen en beweren dat de verrijzenis slechts een legende is. Men kan zich alleen maar afvragen wat voor bewijs zulke critici ooit zou kunnen overtuigen. Kennis over de Bijbel is geen garantie voor objectiviteit en het is duidelijk dat vele kundige bijbelgeleerden persoonlijke agenda’s hebben. Dit laat nogmaals het belang van het onderzoeken van bewijzen van beide zijden van elk meningsverschil zien.

Informatie over de auteurs komt van twee bronnen:

Externe bewijzen: Uitspraken die over het evangelie gemaakt zijn door niet-Bijbelse bronnen, inclusief de leiders van de vroegchristelijke kerk alsmede de Christelijke tradities.

            Interne bewijzen: Wat voor aanwijzingen geven de evangeliën zelf over de schrijver?

Tijdslijn voor het schrijven van het Nieuwe Testament

Lees meer over: (2) Bewijsstuk #11: Synoptische gospels en Handelingen