(1) Bewijsstuk 19: De getuigen zijn te vertrouwen (2) Meer over de evangelien, Handelingen, Paulus
(3) Interne criteria voor eerlijke verslagen  (4) Externe criteria voor eerlijke verslagen 
   

8. Zijn de getuigen te vertrouwen? (3)

Interne criteria Externe criteria
(1) Wist hij waar hij het over had? (1) Is er een motief voor fraude?
(2) Is er specifiek, irrelevant materiaal? (2) Zijn er externe bevestigingen?
(3) Is er zelfbelastende informatie? (3) Is er bewijs van archeologie en geschiedenis?
(4) Zijn de documenten consistent? (4) Kunnen tijdgenoten de verklaringen bevestigen?
(5) Zijn de verslagen overdreven?

 

Intern #4: Zijn de documenten consequent?

Vijf verschillende bronnen (de evangeliŽn en Paulus) geven getuigenis over Jezus. Zijn deze consequent of spreken ze elkaar tegen? Het lijkt beiden het geval te zijn. Er zijn talrijke gebeurtenissen die in meer dan een of zelfs in alle evangeliŽn worden genoemd, maar er lijken ook betekenisvolle verschillen en zelfs tegenstrijdigheden te zijn. Van vele sceptici is de meeste gehoorde kritiek dat de evangeliŽn elkaar regelmatig tegenspreken. Sommige hebben boeken hierover geschreven[1] en weer anderen houden lijsten van contradicties bij.[2]

Laten we, voordat we deze discussie vervolgen, even Ďbuitení het onderwerp stappen en erover nadenken wat we zouden kunnen verwachten aan te treffen. We hebben hier getuigenissen van gebeurtenissen die 20 jaar (Paulus en Marcus) of zelfs 50 jaar eerder (Johannes) plaatsvonden. Vele studies zijn gedaan over hoe we ons gebeurtenissen uit het verleden herinneren.[3] De algemene (en heel erg logische) conclusie is dat mensen gedurende een lange tijd gebeurtenissen, die veelbetekenend voor hun persoonlijke leven zijn geweest, goed kunnen herinneren. Herinneringen worden zelfs beter vastgehouden als de persoon ook emotioneel bij deze gebeurtenis betrokken is geweest. Accurate herinneringen worden meestal gekarakteriseerd door sterke visuele beelden en niet ter zake doende details die vanuit een persoonlijk oogpunt komen. De ďrode lijnĒ (de volgorde of de structuur die het gebeuren voor de persoon belangrijk maken) van de herinnering blijft, zelfs als de details dit niet zijn, behoorlijk accuraat. Regelmatige repetitie van de herinnering is een belangrijk onderdeel in zowel het onthouden van de herinnering als het accuraat onthouden hiervan. Dit wil zeggen dat mensen over het algemeen accuraat de hoofdlijnen van een gebeurtenis onthouden, zeker als dit ingrijpende gebeurtenissen in hun leven zijn geweest en het regelmatig wordt gerepeteerd of herinnerd. Men kan zich details slechts in beperkte mate herinneren. Deze beperken zich veelal tot relatief onbelangrijke details, welke niet altijd accuraat worden herinnerd, en waarvan de herinnering vaak is beperkt tot de invalshoek van de observeerder.

Het zal duidelijk zijn dat de verhalen zoals deze in de evangeliŽn zijn opgeschreven al in vele vormen mondeling in de Christelijke gemeenschap rondcirculeerde voordat ze werden opgeschreven. Zoals reeds uitgelegd is dit een groot ďvoordeelĒ om gebeurtenissen accuraat te kunnen herinneren. Wanneer we de diverse teksten vergelijken, dan is het zonneklaar dat ze opvallend consequent in de hoofdlijnen zijn.

De schrijvers vermelden de hoofdlijnen

 

Vermelde gebeurtenis

MatthŽus

Marcus

Lucas

Johannes

Paulus

Jezus maagdelijke geboorte

X

 

X

 

 

Jezus was de Zoon van David

X

X

X

X

X

De rol van Johannes de Doper

X

X

X

X

 

De doop van Jezus door Johannes de Doper

X

X

X

X

 

Het roepel van de 12 discipelen/Jezus had discipelen

X

X

X

X

X

Jezus liep over het water

X

X

X

X

 

De wonderbare broodvermenigvuldiging

X

X

X

X

 

Jezus deed vele wonderen

X

X

X

X

 

Jezus onderwijs over God, de mensheid, verlossing enz.

X

X

X

X

X

Jezus uitleg van de sabbat wet

X

X

X

X

 

De reactie van de religieuze en politieke leiders

X

X

X

X

 

Jezus binnentocht in Jeruzalem en Palmzondag

X

X

X

X

 

Het laatste avondmaal Ė maaltijd met brood en wijn

X

X

X

X

X

Het verraad (door Judas)

X

X

X

X

X

De verloochening door Petrus

X

X

X

X

X

De rechtzaak (voor Pontius Pilatus)

X

X

X

X

X

Jezus werd gekruisigd onder de Romeinse wet

X

X

X

X

X

De begrafenis (door Jozef van Arimathea)

X

X

X

X

X

Het lege graf

X

X

X

X

X

De verschijningen na de opstanding

X

X

X

X

X

Tabel 16- 4 : De hoofdlijnen stemmen overeen

Er zijn geen serieuze meningsverschillen in de boeken van het  Nieuwe Testament betreffende de belangrijkste gebeurtenissen in het leven van Jezus, Zijn kruisiging of Zijn opstanding.  De verschillen (of tegenstrijdigheden, zoals sommige ze bij voorkeur noemen) hebben altijd betrekking op de details. Vele van deze beweerde tegenstrijdigheden kunnen worden verklaard door parafraseren, verkortingen, verklarende toevoegingen, keuzes, weglatingen of door het gebruik van andere namen voor dezelfde locaties of  personen. Zoals eerder uitgelegd, kunnen in het voorbijgaan van de tijd, mensen zich details verschillend herinneren, wat veroorzaakt wordt door het feit dat de herinnering komt van hun eigen uniek perspectief of ze herinneren het zich gewoon niet accuraat meer.

Zonder in een al te diepe analyse van de details over de beweerde tegenstrijdigheden te treden[4], wil ik twee van de meest genoemde ďgroteĒ tegenspraken in de evangeliŽn bespreken.

De eerste gaat over de verschillende stambomen van Jezus uit MatthŽus 1:1-16 en Lucas 3:23-37. Het is heel erg duidelijk dat deze twee significant van elkaar verschillen en toch wordt elk van hen aangegeven als een overzicht van de voorouders van Jezus. Hoe kunnen ze beiden waar zijn?

Er is een eenvoudige verklaring voor deze beweerde tegenstrijdigheid. Zoals we zagen schreef  MatthŽus (als Jood) voor de Joden. Daarom begint zijn genealogie met Abraham, de vader van alle Joden. In de Joodse cultuur representeert alleen de man de officiŽle lijn van afstamming. De vader geeft zijn rechten door aan de zoon die hij selecteert, gewoonlijk de oudste zoon, maar soms een andere zoon. David had bijvoorbeeld meerdere vrouwen en zonen. David verkoos Salomo, (een zoon van Bathseba) boven zijn oudste levende zoon Adonia als zijn opvolger (1 Koningen 1). Dit maakt de lijn van afstamming via Salomo de legale oftewel de koninklijke afstamming.  Jozef zijn vader Jakob was een afstammeling van Salomo. MatthŽus legt de schakel als volgt:  ďEn Jakob gewon Jozef, den man van Maria, uit welke geboren is JEZUS, gezegd ChristusĒ (Mattheus1:16).  Dus Jozef, waarvan MatthŽus verklaard dat hij de man van Maria is (niet de vader van Jezus) is de legale vader van Christus met koninklijk bloed. Door Jozef zijn afstamming bewijst MatthŽus dat Jezus een zoon van David en Abraham is.

Lucas daarentegen benaderd Jezus zijn afkomst van een niet-joods, ďmenselijkĒ perspectief. Hij begint daarom met Adam (de eerste mens) en gaat via Abraham (de eerste Jood) naar David. Vanaf David gaat hij via Nathan (2 Samuel 5:14) naar Heli, de vader van Maria en vervolgens naar Maria de moeder van Jezus. Dat is de natuurlijke afstamming. Maria zelf was via haar vader Heli ook een afstammeling van David.

Hoe het allemaal in elkaar past!

De lezers van het Oude Testament vragen zich mogelijkerwijs af hoe Jezus (vanwege de vloek van God op koning Jojakim) een Zoon van David geweest kon zijn? Want we lezen in Jeremia dat geen afstammeling van Jechonias (oftewel Jojakim) ooit de troon van David zal opvolgen. ďZo zegt de HEERE: Schrijft dezen zelfden man kinderloos, een man, die niet voorspoedig zal zijn in zijn dagen; want er zal niemand van zijn zaad voorspoedig zijn, zittende op den troon Davids, en heersende meer in JudaĒ (Jeremia 22:30).

Jozef stamde af van Jojakim, en zijn afstamming verschaft de koninklijke tak van Jezus, die volgens de wet zijn zoon was. Desalniettemin is Jeremia zijn voorspelling ook vervuld. Jezus was niet een nakomeling van Jozef en daarom was hij geen nakomeling van Jojakim. Jezus is van koninklijke afkomst via David door het geslacht van Jojakim en Jozef, maar Hij is een natuurlijke zoon van David via Nathan en zijn moeder Maria.

De andere favoriete ďtegenstrijdigheidĒ zijn de ogenschijnlijke conflicten tussen de evangeliŽn over de ontdekking van het lege graf en over degenen aan wie Jezus verscheen na de wederopstanding. Wanneer we de evangeliŽn lezen lijken ze allemaal van elkaar te verschillen. In het boek van MatthŽus bijvoorbeeld wordt het lege graf door Maria Magdalena ontdekt en de andere Mariaís (MatthŽus 28:1). Marcus vertelt ons dat het Maria Magdalena en Maria de moeder van Jacobus en Salome waren (Marcus 16:1). Lucas noemt alleen ďde vrouwenĒ  (Lucas 24:1). Later worden ze als  Maria Magdalena, Maria de moeder van Jacobus, Johanna en ďde anderen die met hun warenĒ omschreven (Lucas 24:10). Tenslotte noemt Johannes alleen Maria Magdalena (Johannes 20:1). Wie was of waren er? Oppervlakkig gezien, afgezien van Maria Magdalena, schijnen ze allemaal van elkaar te verschillen.

Een gelijksoortige verwarring lijkt te bestaan over degenen aan wie Jezus verscheen. Was het aan Petrus of Johannes of aan alle discipelen en inclusief of zonder Thomas? Was het in Jeruzalem of in Galilea? 

Er zijn vele boeken geschreven over hoe al deze verhalen met elkaar kunnen worden geharmoniseerd.[5] Zonder in al te uitgebreide details te gaan zouden de verschillende vrouwen die bij het lege graf aanwezig waren kunnen worden verklaart door hoe ons geheugen verschillende specifieke details herinnert zoals we dat eerder hebben uitgelegd. Elke evangelieschrijver geeft zijn eigen getuigenis over hoe hij zich deze wonderlijke ochtend herinnert en zoals we vaak in (oog)getuigenverklaringen kunnen zien, zijn ze het allemaal over de hoofdinhoud eens, maar hebben ze een enigszins verschillende herinnering over de details van rest van de zaak. Daar komt nog bij dat deze details niet noodzakelijkerwijs met elkaar in tegenstrijd zijn. De andere Maria van MatthŽus is hoogstwaarschijnlijk Maria de moeder van Jacobus en Joses (MatthŽus 27:55). Dit zijn dus dezelfde Mariaís die door Marcus en Lucas worden genoemd.  Deze verschillen kunnen dus verklaard worden doordat er namen zijn weggelaten. Sommige schrijvers hebben gewoonweg besloten om ze helemaal niet te noemen of om alleen Maria Magdalena te vermelden. Deze weglating van namen van de andere vrouwen past ook heel  natuurlijk in de Joodse zienswijze van die dagen over de onbelangrijkheid van vrouwen.

Wat betreft de verschijningen na de opstanding is het niet zo dat het ene verhaal het andere verhaal tegenspreekt of uitsluit. Ze schijnen alleen in volgorde te verschillen. Het is bijvoorbeeld aannemelijk dat Jezus aan de elf discipelen in Jeruzalem is verschenen, daarna later in Galilea nadat ze na Joods Paasfeest naar huis waren gegaan en daarna nog een keer in Jeruzalem tijdens hun terugkeer om zich voor het feest van Pinksteren voor te bereiden.[6]

Opmerkingen over Johannes versus de synoptische evangeliŽn

Vele boeken onderzoeken de verschillen en overeenkomsten tussen het Evangelie van Johannes en de synoptische evangeliŽn. Dit heeft geresulteerd in een breed scala van meningen over de geloofwaardigheid van Johannes. Over het algemeen heeft de meer kritisch geschoolde gemeenschap serieuze twijfels over en/of verwerpt in zijn geheel de historische betrouwbaarheid van Johannes. Echter, meer recente, gedetailleerde informatie (speciaal de historische informatie over de Joodse samenleving in de eerste eeuw gebaseerd op de Dode Zeerollen), bouwt een sterke zaak voor de historische betrouwbaarheid van het evangelie.[7]

Voordat we verschillen bespreken, wil ik wijzen op het consistent zijn van de hoofdlijnen van Johannes met de synoptische evangeliŽn en de epistels van Paulus.

De beschrijving van de passie in Johannes, in de laatste hoofdstukken van zijn boek, is niet alleen consistent met de synoptische evangeliŽn, maar het geeft ook diverse details die niet in de andere evangeliŽn zijn opgeschreven. Johannes completeert deze verhalen met historisch correcte details. Johannes schrijft bijvoorbeeld dat de Joden niet langer de doodstraf mochten uitvoeren. Daarom moesten de Romeinse autoriteiten/Pilatus erbij worden betrokken. Dit gegeven, wat een historisch feit is, is de reden waarom de rechtszaak voor Pilatus, zoals dit in de synoptische evangeliŽn is omschreven, plaatsvond.[8]

Wat zou er gebeuren als alle verhalen in perfecte harmonie met elkaar waren?

We hebben een behoorlijke hoeveelheid tijd besteed aan het uitleggen en analyseren van de verschillen tussen de diverse evangeliŽn. Stel je echter eens voor hoe sceptici en critici zouden reageren als alle verhalen in perfecte harmonie waren? Hoe zou de reactie zijn als alle details over het leven van Jezus, Zijn discipelen, de locaties, de wonderen, de opstanding enz. allemaal precies en perfect zouden overeenkomen? Uiteraard zouden de critici (terecht) beweren dat alle evangelie verhalen ďsynoptischĒ zouden zijn, met andere woorden, dezelfde bronnen zouden hebben gebruikt, van elkaar zouden hebben gekopieerd en dat deze slechts een enkele getuigenis zouden representeren. Hoogstwaarschijnlijk zouden de critici ook beweren dat het allemaal gefabriceerde getuigenissen waren en dat men van tevoren had afgesproken welke details men zou opschrijven. Als alle details, genoemd in de boeken van het Nieuwe Testament, volkomen  met elkaar in overeenstemming zouden zijn geweest, zou het hele Nieuwe Testament als een goed uitgewerkte oplichterij zijn afgewezen. Juist het feit dat er verschillen in de details, maar fabuleuze overeenkomsten in de algemene hoofdzaken te vinden zijn, is het beste bewijs van eerlijke, betrouwbare en persoonlijke ooggetuigen verklaringen!

De voornaamste kritiek over Johannes in vergelijking met de synoptische evangeliŽn is in vier verschillende categorieŽn onder te verdelen:

  • Johannes zijn selectie van het materiaal (niet veel overlappende/bevestigende feiten van de synoptische evangeliŽn).
  • Johannes zijn verschil in theologische stijl (Jezus wordt direct als volledig Goddelijk geÔdentificeerd).
  • Een tegenstrijdigheid in de chronologie. Het meest belangrijke hier is het ďopruimenĒ van de tempel (dit gebeurt volgens het boek van Johannes meteen aan het begin van het publieke leven van Jezus, terwijl in de andere evangeliŽn het in de laatste week van Jezusí leven wordt beschreven) en het aantal bezoeken van Jezus aan Jeruzalem (Johannes vermeldt dat dit diverse keren is geweest, terwijl de andere evangeliŽn dit slechts een maal vermelden).
  • De verschillende stijl van Jezus ten opzichte van de andere evangeliŽn.

Tijdens het analyseren van deze verschillen en overeenkomsten komen verschillende onderzoekers tot verschillende conclusies. Voor vele van deze verschillen kunnen mogelijke verklaringen worden gevonden[9] zeker als we in overweging nemen dat Johannes zijn evangelie schreef nadat de synoptische evangeliŽn al compleet en in omloop waren. Hij was niet van plan om een gelijksoortig en overlappend verslag te schrijven; zijn doel was om Christenen de goddelijkheid van Jezus als de Zoon van God te laten begrijpen.

Lees meer over: (5) Zijn de verslagen overdreven?

Interne criteria Externe criteria
(1) Wist hij waar hij het over had? (1) Is er een motief voor fraude?
(2) Is er specifiek, irrelevant materiaal? (2) Zijn er externe bevestigingen?
(3) Is er zelfbelastende informatie? (3) Is er bewijs van archeologie en geschiedenis?
(4) Zijn de documenten consistent? (4) Kunnen tijdgenoten de verklaringen bevestigen?
(5) Zijn de verslagen overdreven?

[1] Bijvoorbeeld Bart Ehrman ís boek Misquoting Jesus (2005).

[2] Zoek maar naar ďcontradictions in the BibleĒ op het internet.

[3] Het volgende is een samenvatting afgeleid uit Richard Bauckham, Jesus and the Eyewitnesses, The Gospels as Eyewitness Testimony (2006), hoofstuk 13.

[4] Voor mogeljke verklaringen over veel van de zogenaamde contradicties zie bv Hank Hanegraaff, The Bible Answer Book (2004), Larry Richards, Baffling Bible Questions Answered (1993) of Gleason L. Archer , Jr., Encyclopedia of Bible Difficulties (1982).

[5] Twee uitstekende referenties zijn John Wenham, Easter Enigma: Do the Resurrection Stories Contradict One Another? (1984) en Morison, Frank: Who Moved the Stone? (1930).

[6] Idem, zie ook Craig Blomberg , The Historical Reliability of the Gospels (1987), paginaís 100-102.

[7] Voor een uitgebreide analyse van het Evangelie van Johannes, zie Blomberg , Craig: The Historical Reliability of Johnís Gospel (2001).

[8] Idem, pagina 53.

[9] Zie o.a. Craig Blomberg :  The Historical Reliability of the Gospels (1987), hoofstuk 5

 

Windmill Ministries - Christelijke Apologetiek - Geloofsverdediging  voor het Christendom
Home - Sitemap - Over Ons - Steun Ons - Neem Contact Op - Copyright - Boeken - DVDs

Vertel een vriend over deze pagina: 

SIP's Top Christian Books Sites - Free Traffic Sharing Service! JCSM''s Top 1000 Christian Sites - Free Traffic Sharing Service! Top Christian Web Sites The Fundamental Top 500