3 Aarde, Geen Ordinair Rotsblok (2)

Vaak wordt aangenomen aan dat de aanwezigheid van vloeibaar water voor een bepaalde tijd op welke planeet dan ook, de meest belangrijke voorwaarde voor het bestaan van leven is. Recentelijk werden NASA ingenieurs ondervraagd over de ontdekkingen die gedaan waren met de 2004 Mars Landers. Ze waren opgewonden over de indicaties dat vloeibaar water misschien in het verleden aanwezig was geweest. Dit, hielden ze vol, gaf aan dat de ontdekking van leven op Mars nog slechts een kwestie van tijd zou zijn. Echter, water is slechts een van de vele benodigdheden (ook wel “factoren” genoemd) die noodzakelijk zijn voor leven.

Factoren voor leven op een planeet

Laten we eens een aantal van deze “factoren” nader bekijken:

• De afstand tot de zon: Leven kan alleen maar bestaan als de oppervlaktetemperatuur tussen het vries- en kookpunt van het water ligt. De temperatuur op de oppervlakte van de aarde wordt bepaald door de afstand tot haar warmte- (en licht-) bron: de zon. Alleen planeten die voor een langere periode in een regio met een vrij constante temperatuur rondom een zon (ster) cirkelen, waarbij vloeibaar water op de oppervlakte voor langere tijd aanwezig is, kunnen als potentiële leefbare planeten worden beschouwd. Deze regio wordt de Circumstellar Habitable Zone  of CHZ genoemd. In ons zonnestelsel is de aarde de enige levensvatbare planeet. Venus, onze buurman die dichter bij de zon cirkelt, is te dichtbij en daarom te heet (ongeveer 475 graden Celsius); Mars is de dichtstbijzijnde planeet verder van de zon,  heeft gemiddeld een oppervlakte temperatuur die beneden de nul graden Celsius ligt, het vriespunt van water. Met deze temperaturen kan logischerwijze geen van onze buurplaneten leefbaar zijn.
• De juiste zon.  Niet elke zon is goed. Ten eerste kunnen alleen planeten die omwentelen in een enkel ster systeem in aanmerking komen; nul-ster- of meer dan twee sterren systemen falen. Vervolgens moet de ster uit een bepaalde massa bestaan. Een ster die zwaarder en massiever is dan onze zon, verbrandt te snel en te ongeregeld om een constante temperatuur mogelijk te maken. Kleinere sterren met meer frequente en gewelddadige flikkeringen zouden vereisen dat een planeet zo dichtbij moet zijn dat de zwaartekracht getijdeneffecten zou veroorzaken en rotatie van de planeet zou beperken.  De ster moet ook de juiste leeftijd hebben om een stabiele verbrandingsfase, zonder verwoestende temperatuur variaties, mogelijk te kunnen maken.
• De juiste planeet: Om leven te ondersteunen moeten vele factoren voor de planeet precies goed zijn. Dit zijn onder meer de leeftijd van de planeet (stabiliteit, oppervlakte temperatuur, omwentelingssnelheid), de massa van de planeet (zwaartekracht), het aanwezig zijn van noodzakelijke elementen zoals koolstof en water (het menselijk leven heeft 26 van deze noodzakelijke elementen nodig), de atmosfeer (de juiste samenstelling), het magnetische veld rondom de planeet, de vulkanische activiteiten, de aanwezigheid van tektonische platen, een gekantelde as (wat de seizoenen mogelijk maakt), de ronddraai periode, de oceanen t.o.v. vasteland verhouding, de hoeveelheid van water, de vorm van de omwenteling, het ozon niveau in de atmosfeer en de druk van de atmosfeer.
• Aanwezigheid van een maan: Onze maan is verhoudingsgewijs groot. De maan veroorzaakt de getijden, stabiliseert de kanteling van de assen van de aarde, en vertraagt de omwenteling van de aarde. Zonder de juiste grootte van een maan, zijn ontwikkelde levensvormen niet mogelijk.

• Bescherming tegen kometen en vallende sterren/planeten: Een planeet dat leven ondersteund moet in een zonnestelsel zijn met op zijn minst een andere grotere planeet. In ons zonnestelsel is dat de planeet Jupiter, deze is twee en een halve keer massiever dan alle andere planeten bij elkaar. De zwaartekracht van Jupiter trekt inkomende meteorieten aan en vangt kometen afval op. Hierdoor wordt menige botsing die de aarde zou kunnen vernietigen, voorkomen.
• Plaats in het sterrenstelsel: Er is de zogenaamde Galatic Habitable Zone (GHZ) de regio in een sterrenstelsel waar leefbare planeten gevonden zouden kunnen worden. Voor de Melkweg is de GHZ  maar een ongelooflijk klein gedeelte van het sterrenstelsel. Dat komt doordat de binnenste (meest bevolkte) gebieden te veel sterren bevatten waardoor levensvernietigende botsingen de “orde van de dag” zijn . Het beperkte aantal planeten in de buitenste delen bevatten niet genoeg zware elementen om levensvatbare planeten zoals de aarde te vormen. Stelsels buiten het Melkweg stelsel zijn zelfs nog minder uitnodigend voor leven omdat deze minder lichtgevend en het ze daardoor – in het algemeen – ontbreekt aan de zwaardere bestandsdelen die nodig zijn voor planeten en leven.
• Leeftijd van het heelal: Het concept van Cosmic Habitable Age (CHA) limiteert de mogelijkheden voor het vinden van leven nog verder. Alleen planeten die zijn gevormd tijdens de juiste levensfase van het heelal zijn waard om in overweging te nemen. Levensnoodzakelijke elementen (die zwaarden zijn dan helium) waren niet aanwezig in het heelal totdat zij in de eerste sterren werden gemaakt: dit sluit al de oudere stelsels uit. Stelsels/sterren/planeten die gevormd zijn gedurende latere leeftijden van het heelal hebben niet alleen te veel zware elementen, maar ook een gebrek aan vitale radio isotopen die nodig zijn voor de geologische activiteiten op deze planeten.

Deze lijst van factoren is niet compleet, maar slechts een uittreksel van de geïdentificeerde factoren zoals deze worden besproken in de volgende drie boeken:

·         The Creator and the Cosmos  (1993) geschreven door Hugh Ross, was een van de eerste publicaties die wetenschappelijke bewijzen gebruikte om de te laten zien hoe uniek aarde is. Ross, die een atheïst was, is als resultaat van zijn onderzoeken een Christen geworden.

·         Rare Earth  (2000) geschreven door Peter Ward en Donald Brownlee. In Rare Earth  de schrijvers (beiden professor aan de Universiteit in Seattle) kwamen, vanuit het perspectief van de evolutietheorie, tot de conclusie dat gebaseerd op een wijd scala van wetenschappelijke disciplines, de aarde inderdaad een “zeldzame” planeet is en dat de kans op het vinden van ontwikkeld leven in het heelal buitengewoon klein is.

·         The Privileged Planet  (2004) geschreven door Guillermo Gonzalez en Jay Richards bouwt een overtuigende argumentatie voor een Schepper, gebaseerd op bewijzen over hoe uniek de factoren voor de aarde zijn, alsmede hoe de locatie van de aarde het mogelijke maakt om het heelal te kunnen bestuderen. 

Deze factoren laten zien dat de aarde niet zomaar een gewoon rotsblok is, maar dat veel dingen precies “juist” hebben moeten gaan toen de aarde is gevormd met betrekking tot tijd, locatie en de daarop volgende stappen. De aarde is een veel meer “buitengewone”en  “bevoorrechte” planeet dan men zich in de dagen van Carl Sagan realiseerde.

Lees verder: Hoe buitengewoon is onze planeet?