|
“Verder
zeide de HEERE tot Mozes: Schrijf u deze woorden: want naar luid
dezer woorden heb Ik een verbond met u en met Israel gemaakt. En
hij was aldaar met de HEERE, veertig dagen en veertig nachten;
hij at geen brood, en hij dronk geen water; en hij schreef op de
tafelen de woorden des verbonds, de tien woorden”. |
|
Exodus 34:27-28 |
Wie schreef het
Oude Testament?
In
de letterlijke zin van het woord zijn veel van de boeken van het Oude
Testament anoniem. Slechts weinig boeken vermelden uitdrukkelijk hun
schrijvers. Uitsluitend door traditie hebben de meeste boeken een
schrijver toegewezen gekregen. Neem bijvoorbeeld de Pentateuch (de
eerste vijf boeken van de Bijbel), ook wel de Thora ( van het
Hebreeuwse woord voor “de Wet”) genoemd; in de tekst zelf staat
niet dat deze door Mozes geschreven is. Volgens eeuwenlange traditie
schreef Mozes deze boeken gedurende de 40 jaar in de woestijn,
gedeeltelijk om de ontvangen instructies van God vast te leggen en
gedeeltelijk om de geschiedenis van het Joodse volk te bewaren.
De
vraag over het auteurschap van de overige boeken van het Oude
Testament.is niet veel eenvoudiger om te beantwoorden. Tradities van
de Joodse Talmoed verbinden sommige boeken met welbekende Bijbelse
personen. De meeste boeken vermelden echter niet hun schrijvers en is
er geen overduidelijk (extern) bewijs voor auteurschap.
De
enige ondersteuning voor de traditionele aanspraak van het auteurschap
(en ook de datering) van de boeken wordt gevonden door in de tekst
zelf naar bevestigingen te zoeken door middel van de stijl, details en
historische referenties.
De
17 grote en kleine profetische boeken maken de sterkste aanspraken op
hun auteurschap doordat de meeste van deze boeken de persoon
identificeren die de Goddelijke woorden of visioenen ontving die in
het boek omschreven zijn. Kritische bijbelgeleerden vinden
verschillende redenen om de authenticiteit van deze aanspraken in
twijfel te trekken.
Om
een lang verhaal kort te maken; als we uitsluitend werken met het
beschikbare bewijs dan zullen we de schrijvers van het Oude Testament
bijna van A tot en met Z als anoniem moeten zien. De autoriteit van de
oudheidkundige bronnen en de integriteit van de schrijvers die
geroepen waren om de Hebreeuwse Heilige Schrift samen te stellen zal
zeker door deze formele anonimiteit niet worden verminderd.
De
omvang van dit boek staat een uitgebreid onderzoek naar de
problematiek van het auteurschap en de datering van elk Oud Testament
boek niet toe. We zullen echter het auteurschap en de datering van de
meest betwistte en agressief aangevallen boeken behandelen: de
Pentateuch-Thora en de profeten Jesaja en Daniël.
Bewijsstuk #4: Auteurschap van de Pentateuch |
De
Pentateuch beschrijft de schepping van de aarde, de zondvloed, Gods
verbond met de stamvaders, de exodus, de geschiedenis van Israël en
de wetten onthuld aan Mozes. Naar aanleiding daarvan is (en zal) de
auteurschap en historische betrouwbaarheid aan veel attentie van
sceptici worden onderworpen.
De
schrijver van de Pentateuch is niet eenduidig geïdentificeerd.
Traditie heeft onomstreden Mozes als schrijver (rond 1400 BC)
aangenomen. Uiteraard zijn er raadselachtige passages gevonden, zoals
in Genesis 12:6: “de Kanaänieten
waren toen ter tijd in dat land”, hoe kon Mozes dat weten? Of
nog intrigerend: hoe kon Mozes zijn eigen dood in Deuteronomium
3:4-5 omschrijven? Aan de andere kant is Mozes vanaf het boek
van Exodus duidelijk de leidinggevende figuur.
Aan
het begin van de twintigste eeuw ontwikkelde de sceptici de Documentaire
Hypothese[1]
(“Documentary
Hypothesis”). Deze theorie
beweert dat de Pentateuch door vier verschillende schrijvers werd
geschreven, elk gedurende verschillende tijdsperioden in de
geschiedenis van Israël en lang nadat Mozes was overleden. De auteurs
zouden kunnen worden geïdentificeerd naar aanleiding van de
verschillende namen die ze voor God gebruikten. Deze theorie
vooronderstelt dat het oudste document in de negende of tiende eeuw BC
en het laatste boek na de Babylonische ballingschap in de vierde eeuw
BC is geschreven.
Een
theorie die ook hiermee in verband word gebracht suggereert zelfs dat
Ezra in het midden van de vijfde eeuw BC de boeken van de Thora heeft
geschreven. Deze theorie beweert dat vele verhalen (zoals dat van de
zondvloed) werden gekopieerd en bewerkt vanuit gelijke verhalen uit de
Babylonische geschiedenis en cultuur.
Anderen
daarentegen hebben krachtige bewijzen geleverd voor het auteurschap
van Mozes. Zoals Gleason L. Archer verklaarde:[2]
“ Wanneer we alle data van de tekst in de Pentateuch zorgvuldig in
overweging nemen, en alle bewijzen, zowel interne als externe, eerlijk
hebben overwogen, is de indruk onweerstaanbaar dat het auteurschap van
Mozes de enige theorie is die het beste overeenkomt met de historische
data. Zonder uitgebreide demonstraties of illustraties zullen we een
vereenvoudigd overzicht, van
de diverse bewijzen die tot deze conclusie leiden, weergeven.”
Het
overzicht van Archer’s bewijzen bevatten o.a.:
- De
Pentatech zelf impliceert auteurschap van Mozes (Exodus 7:14,
Exodus 24:4, Exodus 34:27 en Deuteronomium 31:9).
- De
samenhang van de eerste vijf boeken suggereren een enkele
schrijver.
- Traditie
(inclusief referenties in het Nieuwe en Oude Testament)
identificeren Mozes als de schrijver.
- Mozes is de hoofdpersoon.
- De
overdaad aan onbelangrijke details suggereren Mozes als een
ooggetuige. Een schat van (speciaal niet van toepassing zijnde)
details in oudheidkundige geschriften en getuigenissen wordt in
het algemeen als overtuigend bewijs van een eerlijk en betrouwbaar
ooggetuigenverslag geaccepteerd.
- De
schrijver is welbekend met Egypte en de woestijn, maar niet met
Palestina/Kanaän.
- Vele
gewoonten uit de tweede eeuw BC (zoals de zegeningen van de
eerstgeboren zoon) zijn juist omschreven.
- Er
is een behoorlijk groot percentage Egyptische woorden gebruikt.
- Mozes
had de kwalificaties (opleiding, achtergrond, ervaring) om de
schrijver te zijn.
- Archeologische
opgravingen en historische ontdekkingen[3]
bevestigen details, zoals het bestaan van de zonen van Heths, Ur,
Bethel, Shechem, Sodom en Gomorra, het gebruik van kamelen, de
prijs van een slaaf in de dagen van Jozef,
Mozes als een Egyptische naam, etc.
De
ontdekking van de Zilveren
Rollen (“Silver Scrolls”) in 1979, die van voor het jaar 586
BC werden gedateerd (meer hierover later[4])
en die een tekst van het boek van Numeri bevatten, is een behoorlijke
klap voor het argument van een latere datering van de Pentateuch omdat
deze speciale sectie niet eerder dan 500 BC geschreven zou zijn.
Figuur 10-1: Overzicht van de datering van de boeken van het Oude Testament
De overheersende
Joodse tradities schrijft de Pentateuch aan Mozes toe. Wanneer we daar
dan nog aan toevoegen dat Mozes zonder twijfel de hoofdrolspeler in al
deze verhalen was, leidt tot een, door de meerderheid van de
Bijbelgeleerden ondersteunde conclusie, dat: [5]
“Onafhankelijk of Mozes
wel of niet de schrijver van iets in de Pentateuch in de letterlijk
zin van het woord kan worden genoemd,
is het redelijk om zijn werk en onderwijzingen als de initiële
stimulans voor het creëren van de Pentateuch te zien.”
De onderbouwde en de wijd en zijd geaccepteerde rol van Mozes in het samenstellen van de Pentateuch impliceert dat op zijn minst een gedeelte van de boeken dateren uit de periode van uittocht uit Egypte: ongeveer 1440-1400 BC.
Lees meer over:(6) Bewijststuk #5: Auteurschap van Jesaja
[1]
De theory van de documentaire hypothese is beschreven in bijna elk
boek dat de betrouwbaarheid van het Oude Testament behandeld. Een
goed overzicht kan gevonden worden in Josh McDowell
’s, The
New Evidence that Demands a Verdict (1999), hoofdstukken 12 tot
26.
[2] G.L. Archer : A Survey of Old Testament Introduction (1998), pagina’s 116-124.
[3]
Meer hierover in hoofdstuk 14, Bewijsstuk #15: Het
Oude Testament is historisch betrouwbaar.
[4] Idem.
[5] Jeffery L Sheler , Is the Bible True? (1999), hoofdstuk 3; David J Clines, “Pentateuch ,” pagina 580.